46646c2a5f4943aعلائم و نشانه های اسهال

اگر مدفوع کودک گاه و بی‌گاه شل باشد نگرانی ندارد ولی اگر حرکات روده کودک ناگهان تغییر کند – یعنی بیشتر از حد طبیعی دفع مدفوع داشته باشد و مدفوع شل تر و آبکی تر باشد – او به اسهال مبتلا شده است. مقدار و چگونگی دفع در هر نوزادی با بقیه متفاوت است .

به افزایش تعداد موارد دفع مدفوع به صورت آبکی که همراه با کمبود آب و الکترولیت‌های بدن باشد اسهال می‌گویند، که اگر کمتر از دو هفته طول بکشد اسهال حاد و چنانچه بیشتر از ۶ هفته باشد اسهال مزمن می‌گویند. یبوست نیز یک مشکل شایع است و هرکسی ممکن است گاهی اوقات آن را تجربه نماید.
در هر بار اسهال حدود ۵ الی ۱۰ میلی‌لیتر به ازای هر کیلوگرم وزن بدن آب از دست می‌رود و چنانچه اسهال ادامه داشته باشد و یا شدید باشد کودک دچار عارضه کم‌آبی می‌شود که به سه درجه خفیف، متوسط و شدید تقسیم‌بندی می‌شود و به شرح ذیل است:
▪ کم آبی خفیف:
کودک سر حال می‌باشد حالت چشم‌ها طبیعی است، کودک اشک دارد، دهان و زبان مرطوب است و تشنگی ندارد.
▪ کم‌آبی متوسط:
کودک بی‌قرار است چشم‌ها فرو رفته است، اشک ندارد، دهان و زبان خشک است و کودک تشنه می‌باشد و با ولع آب می‌خورد.
▪ کم‌آبی شدید:
کودک هوشیار نیست، خواب‌آلوده و سست است، چشم‌ها خیلی فرورفته و خشک است. دهان و زبان خیلی خشک است و کودک خیلی کم می‌نوشد (قادر به نوشیدن نمی‌باشد)

چه عواملی موجب اسهال می شوند؟

ممکن است اسهال در اثر عوامل ویروسی یا باکتری ایجاد شده باشد. ممکن است اسهال به علت عامل انگلی، مصرف یک دوره آنتی بیوتیک یا آلرژی نسبت به شیر یا یک نوع ماده غذایی و در بچه های بزرگتر به علت نوشیدن بیش از حد آب میوه ایجاد شود. ضمن اینکه تغییرات ناگهانی غذایی می‌تواند باعث اسهال در بارداری نیز گردد.

گاستر و انتریت

گاستروانتریت که اغلب به نام انفلوآنزای روده ای نیز نامیده می شود التهاب معده و روده است که در کودکان خردسال و بزرگسالان اسهال ایجاد می کند. این بیماری شایع است؛ ویروسهای متعددی می توانند عامل آن باشند که شایعترین آنها روتا ویروس ها هستند و تقریبا عامل اکثر اسهال های منجر به بستری شدن خردسالان می باشند. اگر کودک شما دچار اسهال توام با کرامپ های شکمی، استفراغ و تب خفیف شده است احتمالا اسهال او نوعی گاستروانتریت است. بخاطر داشته باشید که اگر کودک به اندازه کافی غذا نمی خورد و مایعات نمی نوشد، احتمال دارد که آب زیادی از دست بدهد.

عفونت باکتریائی

اسهال شدید – با یا بدون استفراغ – همراه با کرامپ های شکمی، خون در مدفوع و تب ممکن است به علت ویروس یا یک نوع باکتری به نام اشرشیاکولی و یا به علت سالمونلا باشد. بعضی از این عفونت ها خود به خود درمان می شوند ولی برخی دیگر نظیر اسهال به علت اشریشیاکولی که در گوشت های نیمه پخته یافت می شوند، ممکن است بسیار جدی باشند. بنابراین اگر کودک شما دارای این علائم است او را نزد پزشک ببرید. پزشک او را معاینه می کند و احتمالا کشت مدفوع در خواست خواهد کرد.

انگل ها

عفونت های انگلی نیز می توانند اسهال ایجاد کنند. نظیر ژیاردیازیس که در اثر یک انگل میکروسکوپی که در روده زندگی می کند بوجود می آید. انگل ها براحتی در جوامعی که زندگی های دسته جمعی وجود دارد انتشار می یابند و درمان آن شامل داروهای خاصی است. رعایت بهداشت – نظیر شستشوی مکرر دست ها پس از تعویض پوشک – بهترین راه پیشگیری از انتشار عفونت است.

آنتی بیوتیک ها

اگر کودک شما در جریان مصرف یک دوره آنتی بیوتیک یا پس از آن به اسهال مبتلا شده است ممکن است اسهال او مربوط به دارو باشد. موضوع را با پزشک در میان بگذارید؛ شاید داروی دیگری را جایگزین آن کرده و داروئی نیز برای اسهال تجویز کند.

عوامل تغذیه ای

مصرف زیاد آب میوه ( بخصوص آب میوه های محتوی سوربیتول و مقادیر زیاد فروکتوز ) یا نوشیدن بیش از حد نوشیدنی های شیرین وضعیت شکم کودک را به هم می زند و موجب دفع بیش از حد مدفوع می شود. قطع مصرف باید مشکل را در عرض یک هفته بر طرف سازد. متخصصین توصیه می کنند که قبل از ۶ ماهگی به کودک آب میوه ندهید و پس از آن هم بیش از ۱۲۰ تا ۱۶۰ سی سی در روز به او ندهید. شیر خشک هایی که با میزان ناصحیح آب مخلوط شده است نیز می توانند موجب اسهال شوند بنابراین دقت کنید که هنگام آماده کردن شیر میزان آب مخلوط شده با شیر خشک صحیح باشد.

آلرژی نسبت به شیر

آلرژی نسبت به شیر نادر است ولی می تواند باعث اسهال و گاهی استفراغ شود. اگر کودک شما به شیر آلرژی دارد ممکن است علائم آن از چند دقیقه تا چند ساعت پس از شیر خشک تهیه شده از شیر گاو و یا غذاهای حاوی فرآورده های لبنی (پس از شروع مصرف غذاهای جامد) ظاهر شود. اگر شما مشکوک هستید که اسهال کودک به شیر مربوط است در این باره با پزشک او مشورت کنید.

چگونه می توان اسهال را درمان کرد؟

اسهال می تواند باعث کاهش آب بدن کودک شده وی را روانه بیمارستان کند. بنابراین اولین اقدام باید دادن مایعات کافی به کودک باشد. با وجود آنکه اسهال اگر به درستی درمان شود به ندرت یک بیماری جدی محسوب می شود، همزمانی آن با استفراغ ممکن است اوضاع را خرابتر کند. بهترین راه این است که تغذیه وی را با شیر خشک یا شیر مادر ادامه دهید. اگر کودک نمی تواند شیر را در دستگاه گوارش نگه دارد با پزشک او تماس بگیرید. پزشک ممکن است محلول الکترولیت مخصوص کودکان (مثل ORS) تجویز کند که بصورت پودر یا محلول در داروخانه ها موجودند و ممکن است با طعم های مختلف با بازار عرضه شوند.اکثر کودکان براحتی آنها را می نوشند و تحمل گوارشی این قبیل محلول ها معمولا بهتر از شیر مادر یا شیر خشک است.

از مصرف مایعات شیرین مانند آب قند و آب میوه رقیق نشده بپرهیزید؛ نوشیدنی هایی که حاوی قند فراوانند موجب جذب مایع به داخل روده ها و تشدید اسهال می شوند. از مصرف خود سرانه و بدون تجویز داروهای ضد اسهال نیز اجتناب کنید.
اگر مصرف مواد غذایی جامد را قبل از ابتلا به اسهال شروع کرده اید می توانید آن را ادامه دهید. مصرف هر نوع مواد غذایی متشکل از کربو هیدرات های مرکب نظیر برنج، گندم، سیب زمینی، نان و غلات کودکان و هم چنین مصرف گوشت بدون چربی، ماست، میوه جات و سبزیجات بی ضرر است. (اگر کودک موقتا میل به خوردن ندارد، تا وقتی آب بدن او کم نشده است نگران نباشید؛ اشتها ظرف یک یا دو روز باز خواهد گشت).
مطالعات نشان داده اند که کشت های باکتریائی زنده که در ماست وجود دارد یکی از راه های بی خطر و مؤثر کاهش شدت و مدت اسهال است. این یکی از راه‌های ساده درمان اسهال است بخصوص اگر کودک شما از طعم ماست لذت می برد.
اگر کودک در هر نوبت اسهال احساس ناراحتی می کند او را در آغوش بگیرد و سعی کنید او را آرام سازید. پس از هر بار اسهال او را خشک کنید و به آرامی از کرم های مخصوص یا اکسید دو زینک استفاده کنید زیرا اسهال شل و آبکی پوست را تحریک می کنند.

حتما به یاد دارید که در دوران کودکی هنگام ابتلا به اسهال پدر، مادر یا مادربزرگ‌تان شما را به خوردن سیب تشویق کرده یا خوردن رنده شده سیب را برای بهبود اسهال توصیه می‌کردند.

این شیوه یکی از مفیدترین و کاربردی‌ترین شیوه‌های درمانی در میان درمان‌های خانگی اسهال برای کودکان است. در این حالت باید دقت شود رژیم غذایی کودک نیز در طول روزهایی که به اسهال مبتلاست تغییر کند؛ به این ترتیب که در این روزها از دادن غذاهای آبکی مثل سوپ، خوراک یا انواع خورش‌ها به کودک پرهیز شود. خوردن کته یکی از بهترین غذاها برای کودک در این ایام است.

چه موقع باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر کودک کوچکتر از سه ماهه به اسهال مبتلا شود باید به پزشک مراجعه کنید. در کودکان بیش از سه ماه در صورت پیدایش یکی از علائم زیر همراه با اسهال حتما به پزشک مراجعه کنید:
• استفراغ
• علائم کاهش آب بدن نظیر خشکی دهان و عدم خیس کردن پوشک به مدت ۶ تا ۸ ساعت یا بیشتر
• وجود خون در مدفوع یا مدفوع سیاه
• تب شدید (بیش از ۳/۳۸ درجه سانتیگراد برای کودکان بین ۳ تا ۶ ماهه و ۴/۳۹ درجه سانتیگراد برای کودکان بیش از ۶ ماه)
• بی اشتهایی

 از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سلیت (اطلاعات عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)

moshavere