علت و علائم اسهال در کودکان واطفال شیرخوار و درمان آن

46646c2a5f4943aعلائم و نشانه های اسهال

اگر مدفوع كودك گاه و بی‌گاه شل باشد نگرانی ندارد ولی اگر حركات روده كودك ناگهان تغییر كند – یعنی بیشتر از حد طبیعی دفع مدفوع داشته باشد و مدفوع شل تر و آبكی تر باشد – او به اسهال مبتلا شده است. مقدار و چگونگی دفع در هر نوزادی با بقیه متفاوت است .

به افزایش تعداد موارد دفع مدفوع به صورت آبکی که همراه با کمبود آب و الکترولیت‌های بدن باشد اسهال می‌گویند، که اگر کمتر از دو هفته طول بکشد اسهال حاد و چنانچه بیشتر از ۶ هفته باشد اسهال مزمن می‌گویند. یبوست نیز یک مشکل شایع است و هرکسی ممکن است گاهی اوقات آن را تجربه نماید.
در هر بار اسهال حدود ۵ الی ۱۰ میلی‌لیتر به ازای هر کیلوگرم وزن بدن آب از دست می‌رود و چنانچه اسهال ادامه داشته باشد و یا شدید باشد کودک دچار عارضه کم‌آبی می‌شود که به سه درجه خفیف، متوسط و شدید تقسیم‌بندی می‌شود و به شرح ذیل است:
▪ کم آبی خفیف:
کودک سر حال می‌باشد حالت چشم‌ها طبیعی است، کودک اشک دارد، دهان و زبان مرطوب است و تشنگی ندارد.
▪ کم‌آبی متوسط:
کودک بی‌قرار است چشم‌ها فرو رفته است، اشک ندارد، دهان و زبان خشک است و کودک تشنه می‌باشد و با ولع آب می‌خورد.
▪ کم‌آبی شدید:
کودک هوشیار نیست، خواب‌آلوده و سست است، چشم‌ها خیلی فرورفته و خشک است. دهان و زبان خیلی خشک است و کودک خیلی کم می‌نوشد (قادر به نوشیدن نمی‌باشد)

چه عواملی موجب اسهال می شوند؟

ممكن است اسهال در اثر عوامل ویروسی یا باكتری ایجاد شده باشد. ممكن است اسهال به علت عامل انگلی، مصرف یك دوره آنتی بیوتیك یا آلرژی نسبت به شیر یا یك نوع ماده غذایی و در بچه های بزرگتر به علت نوشیدن بیش از حد آب میوه ایجاد شود. ضمن اینکه تغییرات ناگهانی غذایی می‌تواند باعث اسهال در بارداری نیز گردد.

گاستر و انتریت

گاستروانتریت كه اغلب به نام انفلوآنزای روده ای نیز نامیده می شود التهاب معده و روده است كه در كودكان خردسال و بزرگسالان اسهال ایجاد می كند. این بیماری شایع است؛ ویروسهای متعددی می توانند عامل آن باشند كه شایعترین آنها روتا ویروس ها هستند و تقریبا عامل اكثر اسهال های منجر به بستری شدن خردسالان می باشند. اگر كودك شما دچار اسهال توام با كرامپ های شكمی، استفراغ و تب خفیف شده است احتمالا اسهال او نوعی گاستروانتریت است. بخاطر داشته باشید كه اگر كودك به اندازه كافی غذا نمی خورد و مایعات نمی نوشد، احتمال دارد كه آب زیادی از دست بدهد.

عفونت باكتریائی

اسهال شدید – با یا بدون استفراغ – همراه با كرامپ های شكمی، خون در مدفوع و تب ممكن است به علت ویروس یا یك نوع باكتری به نام اشرشیاكولی و یا به علت سالمونلا باشد. بعضی از این عفونت ها خود به خود درمان می شوند ولی برخی دیگر نظیر اسهال به علت اشریشیاكولی كه در گوشت های نیمه پخته یافت می شوند، ممكن است بسیار جدی باشند. بنابراین اگر كودك شما دارای این علائم است او را نزد پزشك ببرید. پزشك او را معاینه می كند و احتمالا كشت مدفوع در خواست خواهد كرد.

انگل ها

عفونت های انگلی نیز می توانند اسهال ایجاد كنند. نظیر ژیاردیازیس كه در اثر یك انگل میكروسكوپی كه در روده زندگی می كند بوجود می آید. انگل ها براحتی در جوامعی كه زندگی های دسته جمعی وجود دارد انتشار می یابند و درمان آن شامل داروهای خاصی است. رعایت بهداشت – نظیر شستشوی مكرر دست ها پس از تعویض پوشك – بهترین راه پیشگیری از انتشار عفونت است.

آنتی بیوتیك ها

اگر كودك شما در جریان مصرف یك دوره آنتی بیوتیك یا پس از آن به اسهال مبتلا شده است ممكن است اسهال او مربوط به دارو باشد. موضوع را با پزشك در میان بگذارید؛ شاید داروی دیگری را جایگزین آن كرده و داروئی نیز برای اسهال تجویز كند.

عوامل تغذیه ای

مصرف زیاد آب میوه ( بخصوص آب میوه های محتوی سوربیتول و مقادیر زیاد فروكتوز ) یا نوشیدن بیش از حد نوشیدنی های شیرین وضعیت شكم كودك را به هم می زند و موجب دفع بیش از حد مدفوع می شود. قطع مصرف باید مشكل را در عرض یك هفته بر طرف سازد. متخصصین توصیه می كنند كه قبل از ۶ ماهگی به كودك آب میوه ندهید و پس از آن هم بیش از ۱۲۰ تا ۱۶۰ سی سی در روز به او ندهید. شیر خشك هایی كه با میزان ناصحیح آب مخلوط شده است نیز می توانند موجب اسهال شوند بنابراین دقت كنید كه هنگام آماده كردن شیر میزان آب مخلوط شده با شیر خشك صحیح باشد.

آلرژی نسبت به شیر

آلرژی نسبت به شیر نادر است ولی می تواند باعث اسهال و گاهی استفراغ شود. اگر كودك شما به شیر آلرژی دارد ممكن است علائم آن از چند دقیقه تا چند ساعت پس از شیر خشك تهیه شده از شیر گاو و یا غذاهای حاوی فرآورده های لبنی (پس از شروع مصرف غذاهای جامد) ظاهر شود. اگر شما مشكوك هستید كه اسهال كودك به شیر مربوط است در این باره با پزشك او مشورت كنید.

چگونه می توان اسهال را درمان كرد؟

اسهال می تواند باعث كاهش آب بدن كودك شده وی را روانه بیمارستان كند. بنابراین اولین اقدام باید دادن مایعات كافی به كودك باشد. با وجود آنكه اسهال اگر به درستی درمان شود به ندرت یك بیماری جدی محسوب می شود، همزمانی آن با استفراغ ممكن است اوضاع را خرابتر كند. بهترین راه این است كه تغذیه وی را با شیر خشك یا شیر مادر ادامه دهید. اگر كودك نمی تواند شیر را در دستگاه گوارش نگه دارد با پزشك او تماس بگیرید. پزشك ممكن است محلول الكترولیت مخصوص كودكان (مثل ORS) تجویز كند كه بصورت پودر یا محلول در داروخانه ها موجودند و ممكن است با طعم های مختلف با بازار عرضه شوند.اكثر كودكان براحتی آنها را می نوشند و تحمل گوارشی این قبیل محلول ها معمولا بهتر از شیر مادر یا شیر خشك است.

از مصرف مایعات شیرین مانند آب قند و آب میوه رقیق نشده بپرهیزید؛ نوشیدنی هایی كه حاوی قند فراوانند موجب جذب مایع به داخل روده ها و تشدید اسهال می شوند. از مصرف خود سرانه و بدون تجویز داروهای ضد اسهال نیز اجتناب كنید.
اگر مصرف مواد غذایی جامد را قبل از ابتلا به اسهال شروع كرده اید می توانید آن را ادامه دهید. مصرف هر نوع مواد غذایی متشكل از كربو هیدرات های مركب نظیر برنج، گندم، سیب زمینی، نان و غلات كودكان و هم چنین مصرف گوشت بدون چربی، ماست، میوه جات و سبزیجات بی ضرر است. (اگر كودك موقتا میل به خوردن ندارد، تا وقتی آب بدن او كم نشده است نگران نباشید؛ اشتها ظرف یك یا دو روز باز خواهد گشت).
مطالعات نشان داده اند كه كشت های باكتریائی زنده كه در ماست وجود دارد یكی از راه های بی خطر و مؤثر كاهش شدت و مدت اسهال است. این یكی از راه‌های ساده درمان اسهال است بخصوص اگر كودك شما از طعم ماست لذت می برد.
اگر كودك در هر نوبت اسهال احساس ناراحتی می كند او را در آغوش بگیرد و سعی كنید او را آرام سازید. پس از هر بار اسهال او را خشك كنید و به آرامی از كرم های مخصوص یا اكسید دو زینك استفاده كنید زیرا اسهال شل و آبكی پوست را تحریك می كنند.

حتما به یاد دارید كه در دوران كودكی هنگام ابتلا به اسهال پدر، مادر یا مادربزرگ‌تان شما را به خوردن سیب تشویق كرده یا خوردن رنده شده سیب را برای بهبود اسهال توصیه می‌كردند.

این شیوه یكی از مفیدترین و كاربردی‌ترین شیوه‌های درمانی در میان درمان‌های خانگی اسهال برای كودكان است. در این حالت باید دقت شود رژیم غذایی كودك نیز در طول روزهایی كه به اسهال مبتلاست تغییر كند؛ به این ترتیب كه در این روزها از دادن غذاهای آبكی مثل سوپ، خوراك یا انواع خورش‌ها به كودك پرهیز شود. خوردن كته یكی از بهترین غذاها برای كودك در این ایام است.

چه موقع باید به پزشك مراجعه كرد؟
اگر كودك كوچكتر از سه ماهه به اسهال مبتلا شود باید به پزشك مراجعه كنید. در كودكان بیش از سه ماه در صورت پیدایش یكی از علائم زیر همراه با اسهال حتما به پزشك مراجعه كنید:
• استفراغ
• علائم كاهش آب بدن نظیر خشكی دهان و عدم خیس كردن پوشك به مدت ۶ تا ۸ ساعت یا بیشتر
• وجود خون در مدفوع یا مدفوع سیاه
• تب شدید (بیش از ۳/۳۸ درجه سانتیگراد برای كودكان بین ۳ تا ۶ ماهه و ۴/۳۹ درجه سانتیگراد برای كودكان بیش از ۶ ماه)
• بی اشتهایی

 از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سلیت (اطلاعات عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)

مطالب مرتبط :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

keyboard_arrow_up