در يك بيمار مبتلا به سرطان اين احتمال وجود دارد كه دردهاي سرطانی مزمن ثابت و يكنواخت بهمراه دردهاي سرطانی حاد و بطور گذرا افزاينده بطور همزمان وجود داشته باشند.
اكثر پزشكان و بيماران در رابطه با وجود دردهاي ثابت و دوره هاي تشديد درد در سرطان متفق القولند. چالش موجود در برابر پزشكان و پرستاران كسب مهارتهاي لازم جهت استفاده از داروهاي ضد درد مخدر در دسترس براي كنترل مناسب درد ثابت براي اكثر طول روز مي باشد. از نظر تاريخي به نظر درمان درد مزمن ثابت ناشي از سرطان به كنترل دردهاي حاد و گذرا ترجيح داده مي شود.

افزايش گذراي شدت درد در مبتلايان به سرطان كه داراي درد ثابت زمينه اي (تحت درمان بات مخدرها) هستند به عنوان دردهاي سرطان ناگهاني نام گذاري شود. كلمة «ناگهان» مبتلا نيز توسط كميتة مشاوره تخصصي در گزارشي در رابطه با كنترل دردهاي مزمن شديد سرطاني كه در سال 1984 توسط وزارت بهداشت كانادا منتشر شده است بكار رفته بود. مهم ترين دغدغة كميتة تخصصي در سال هاي اوليه 1980 اطمينان از استفاده از داروهاي مخدر توسط پزشكان براي كنترل دردهاي سرطاني بوده است. تشخيص و كنترل دردهاي سرطان ناگهاني در آن دوره از درجه دوم اهميت برخوردار بوده است.
در سال 2000 منابع موجود در رابطه با دردهاي ناگهاني به حدي قابل توجه رسيده اند. بعضي از اين اطلاعات با استفاده از داروهاي مخدر جديد و يا روش هاي جديد تجويز دارو بدست آمده اند.دردهاي سرطان ناگهاني خصوصاَ در ايالات متحده، همچنان به عنوان يك پديده چالش طلب در مقوله درد مورد توجه رقار دارند.

در مطالعه اي بين المللي كه اخيراً توسط گروه ضربت انجمن بين المللي درد براي درهاي سرطاني انجام گرفته است، تفاوت هاي بسياري در تشخيص و درمان دردهاي سرطان ناگهاني مشاهده شده است. اين مطالعه نشان مي دهد كه دردهاي سرطان ناگهاني در كشورهاي مختلف به روش هاي متفاوتي تعريف و يا تشخيص داده مي شود. اين مساله توسط مطالعات مختلفي كه متخصصان دردهاي سرطاني از نقاط مختلف جهان انجام داده اند تاييد شده است.
عبارت «دردهاي سرطان ناگهاني» از ريشة انگليسي – آمريكايي بوده و معادل روشني در ساير زبان هاي اروپايي خصوصاً زبان هاي با ريشه روسي ندارد. لغات و عباراتي مانند درد «ايزوريك» و يا «گدزا» در زبان هايي مانند فرانسه، آلماني، ايتاليايي و اسپانيايي متعرف تر هستند.
از نظر بعضي پزشكان تغييرات درد زمينه اي بيمار به سادگي به خاطر درمان دارويي ناكافي مي باشند. در بريتانيا عبارت «ناگهاني» جهت اشاره به دردي استفاده مي شود كه بيمار پس از اتمام اثر يك مخدر تجربه مي كند، پديده اي كه به عنوان «نارسايي انتهاي دز» معروف است. بعلاوه پزشكان انگليسي از عباراتي مانند «ناگهاني» و يا «اتفاقي» براي دردهايي كه در اثر حركت و يا فعاليت بيمار ايجاد مي شوند نيز استفاده مي كنند.

درد سرطان و دردهاي سرطان ناگهاني

قواعد و دستورالعمل هاي ارايه شده توسط سازمان بهداشت جهاني در سال هاي 1990 و 1996 توصيه مي نمايد كه قدرت و پتانسيل داروهاي مسكن با شدت درد متناسب بوده  و انتخاب داروي مسكن بايد بر اساس مكانيزم احتمالي درد انجام پذيرد (داروهاي غير استروئيدي ضد التهابي براي دردهاي nociceptive و داروهاي كمكي و همراه براي دردهاي لزروپاتيك). با اين وجود در اين دستورالعمل ها اشاره اي به دردهاي سرطان ناگهاني نشده است.
تعريف دردهاي سرطان ناگهاني به صورت «دوره هاي تشديد درد كه ممكن است بطور خودبخود و يا در ارتباط با فعاليتي خاص بوجود بيايند» در فهرست تعاريف و دستورالعمل هاي ارايه شده توسط دولت ايالات متحده متمركز شده است. با اين وجود دستورالعمل ها شامل توصيه ها و پيشنهاداتي در مورد نحوة ارزيابي دردهاي ناگهاني و يا براي انتخاب داروي مسكن و يا مقدار آن جهت درمان چنين دردهايي نمي باشد.
در دستورالعمل دردهاي سرطاني كه توسط دولت كانادا و يا دولت فرانسه منتشر شده است دردهاي سرطان ناگهاني در مبحث تنظيم دٌز مخدرها ذكر شده است اما آنرا به طور متمايز جهت درمان معرفي و يا بررسي نكرده اند.

افزايش شدت درد سرطان ممكن است قبل از موعد مقرر دٌز بعدي داروي مخدر و در اثر اٌفت غلظت دارو در خون بوجود بيايد. چنين مطلبي در مواردي پيش مي آيد كه دزهاي مخدر كه بوطر منظم تجويز مي شوند كافي نبوده و يا فواصل بين دفعات تجويز طولاني است. اين حالت كه به عنوان «نارسايي انتهاي دٌز» شناخته مي شود مربوط به عدم درمان كافي درد ثابت زمينه اي است.

بعضي معتقدند كه نارسايي انتهايي دٌز خود نوعي دردهاي سرطان ناگهاني  است. بعضي ديگر عقيده دارند كه اين وضعيت در تعريف دردهاي سرطان ناگهاني نمي گنجد چون دردهاي سرطان ناگهاني  را نمي توان بدون درمان و كنترل كافي درد زمينه اي ارزيابي كرد.

دردهاي سرطان ناگهاني فقط پس از درمان مناسب در زمينه اي با داروهاي مخدر قابل ارزيابي است. با اين وجود تعاريف و قواعدي كه درد ثابت بر اساس آنها تعريف مي شود در بين محققان مختلف متفاوت است.

 «دردهاي سرطان ناگهاني» به معناي درد سرطان حاد گذرايي است كه شدت آن بيشتر از درد زمينه اي و بدون ارتباط به رژيم داروهاي مسكن دريافتي است.  بيماران دچار دردهاي زمينه اي درمان نشده نيز ممكن است اپيزودهاي افزايش درد را تجربه كنند.

درد مربوط به حركت كه به آن درد اتفاقي نيز گفته مي شود با فعاليت هايي مانند بلع، سرفه، نشستن در تخت ايجاد مي شود و اكثراً قابل پيش بيني است. بعضي معتقدند كه درد اتفاقي نوعي از دردهاي سرطان ناگهاني  است در حالي كه بعضي ديگر اعتقاد دارند كه دردهاي سرطان ناگهاني  در واقع نوعي از دردهاي اتفاقي مي باشد.

افزايش درد سرطان ممكن است خودبخود و بدون هر علتي واضح باشد. چنين دردهاي بدون علتي بايد با دقت ارزيابي شوند تا بتوان آنها را بطور مناسبي درمان كرد. مانند دردهاي مزمن سرطاني،دردهاي سرطان ناگهاني  مي تواند مستقيماً به علت پيشرفت بيماري (متاستاز استخواني، تحت فشار قرار گرفتن اعصاب)، درمان درد سرطان (درد پس از ماستكوپي)، و يا اختلالات غيرمرتبط با سرطان (مانند آرتريت) بوجود آمده باشد.

درد سرطان ناگهاني معمولاً ناشي از همان مكانيزيمي است كه باعث درد دايم مي شود. مطالعه اي اخيراً نشان داده است كه تقريباً تمامي بيماران با اپيزودهاي گذراي درد فقط يك نوع مشخص درد را ذكر مي نمايند.

با توجه به تعاريف مختلف موجود در رابطه با درد سرطان ناگهاني  در بين محققان و نيز تفاوت هاي بارز در جمعيت هاي مطالعه شده، تشخيص و اندازه گيري دقيق شيوع درد سرطان ناگهاني  مشكل مي باشد.  تعداد بيماراني كه دچار  دردهاي سرطانی ناگهاني هستند بين 19 تا 93 درصد متغير است.

در حال حاضر هيچ وسيله يا روشي كه  بتوان بطور مستقل به ارزيابي درد سرطان ناگهاني پرداخت وجود ندارد. ارزيابي هاي امروزي براساس توانايي بيمار در تشخيص و افتراق افزايش گذراي درد به نسبت شدت در زمينه اي استوار است. اكثر بيماران مبتلا به درد سرطان مي توانند با اطمينان بالايي چنين تفاوتي را تشخيص دهند. بيماراني كه درد زمينه اي مزمن كنترل شده داشته و در طي روز گذشته يك و يا بيشتر از اپيزودهاي درد شديد را تجربه كرده اند داراي درد ناگهاني شناخته مي شوند.

مشخص كردن تناوب (تعداد دوره هاي درد در روز)، شروع و مدت زمان درد (به دقيقه)، علت و پاتوفيزيولوژي احتمالي دارد. فاكتورهايي كه باعث شروع و ايجاد درد سرطان مي شوند، و فاكتورهايي كه باعث تناوب و يا شدت آن مي گردند (چه داروهاي تجويزي و يا اعمال و حركاتي كه بميار كشف كرده است) بسيار كمك كننده مي باشد.

درد سرطان ناگهاني  معمولاً شروعي سريع، شدتي زياد و مدتي كوتاه دارند. افزايش درد سرطان به صورت خفيف، غير متناوب و يا با شروع آهسته معمولاً براحتي تحمل شده و قابل كنترل هستند. دردهاي سرطان ناگهاني شديد، متناوب و با شروع سريع بايد تشخيص داده شده و پس از ارزيابي هاي لازم بطور تهاجمي درمان شوند.

روش هاي غير دارويي مانند تغيير وضعيت بيماران، حركت، درمان، يبوست و يا سرفه مي توانند باعث بهبود درد سرطان ناگهاني شوند. هنگامي كه درد سرطان ناگهاني بطور نسبي قابل پيش بيني هستند مي توان داروهاي مسكن بيشتري را حدود 30 دقيقه قبل از حركت ايجاد كننده درد تجويز نمود.

درمان دردهای سرطان ناگهاني

تنظيم دٌز داروهاي مخدر براي دردهاي سرطانی ناگهاني بسيار مشكل است. از يك سو، مقدار مخدري كه بيمار را براي اكثر روز در حالت تسكين و ب’دردي قرار مي دهد در شرايط بروز دردهاي سرطان ناگهاني بي تاثير است. از سوي ديگر مقدار داروي لازم جهت درمان درد سرطان ناگهاني مي تواند بيمار را براي بقيه روز خواب آلود نمايد. درنتيجه پزشكان اغلب بايد تلاش بسياري جهت دستيابي به دٌز موثر داروي مخدر انجام دهند.

دردهاي زمينه اي در سرطان معمولاً با استفاده از مخدرهاي نسبتاً طولاني اثري مانند مورفين خوراكي كه با ترشح كنترله، اكسي كردن خوراكي با ترشح كنترله و يا فنتانيل جلدي كنترل مي شوند. چون درد سرطان ناگهاني شامل حملات درد شديد و با شروعي ناگهاني مي باشد، يك داروي سريع الاثر با ساختماني مشابه مخدر طولاني اثر در صورت دسترسي و توانايي تامين هزينه بهترين انتخاب جهت درمان اين نوع درد مي باشد.

در صورت امكان بايد از يك نوع مخدر جهت درد زمينه اي و دردهاي سرطان ناگهاني بيمار استفاده كرد. چنين عمل هزينه كمتري داشته، ساده تر بوده و تشخيص عوارض جانبي نيز در چنين مواردي راحت تر است. اين مساله خصوصاً در افرادي كه داروهاي متعدد مختلفي مصرف مي نمايند داراي اهميت مي باشد.

رويكردهاي درماني براي دردهای سرطان ناگهاني معمولاً شامل موارد زير مي شوند:

1.افزايش دٌز مخدر تجويزي بطور تدريجي تا حدي كه عوارض جانبي ظاهر شوند .

2.كاهش فاصله زماني بين دزهاي مخدر طولاني اثر .

3.استفاده از داروهاي مشابه مورفين و سريع الاثر به نسبت 5 تا 15 درصد كل دٌز روزانه .

4.ميزان دقيق دٌز كمكي مقداري است كه نسكين دردي بدون عوارض جانبي ايجاد مي نمايد. چنين امري احتياج به تنظيم دٌز بسيار دقيق دارد.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

keyboard_arrow_up